مطالبی در مورد رجعت ائمه صلوات الله علیهم
در مورد رجعت ائمه سلام الله علیهم روایات کثیری مو جود است ، در حدیث معتبری از امام باقر (عليه السلام) وارد شده است که اول کسي که در رجعت زنده شده ، برمي گردد امام حسين (عليه السلام) می باشد ، ايشان آنقدر در زمين پادشاهي مي کنند که موي ابروانشان بر روي چشمان مبارکش قرار گیرد . (مهدی موعود ترجمه ج 13 بحار متن 1190 )
شيخ حسن بن سليمان در كتاب «منتخب البصائر» بسند خود از حضرت صادق ع روایت می کند که فرمود:
نخستين كسى كه قبرش ميشكافد و زنده شده بدنيا برميگردد حسين بن على عليه السّلام است: (مهدى موعود-ترجمه جلد سيزدهم بحار متن 1187 ) .
همچنین در احادیث وارد است که حضرت صاحب الامر (عج) تا زماني در ميان مردم می باشد كه معرفت امام حسين (عليه السلام) در دلهاي مؤمنان قرار گيرد و یعنی اورا بشناسند و تصدیق کنند که امام حسین ع است ؛ بعد از آنکه حضرت صاحب (عج) از دنيا رحلت نمودند ، امام حسين (عليه السلام) ايشان را غسل می دهد و کفن می کند و بر ایشان نماز گزارند، زيرا که فقط امام مي تواند امام ديگر را غسل دهد و بر او نماز گزارد.
در روايتي از امام باقر (عليه السلام) وارد شده است که فرمودند: «امام حسين (عليه السلام) بعد از صاحب الامر (عج) سيصد و نه سال پادشاهي خواهد کرد پس چون مدت آن حضرت تمام شود، حضرت امير المؤمنين (عليه السلام) ظاهر شود و نوبت پادشاهي آن حضرت باشد.» (- تفسير عياشي، ج2، ص326/ غيبت نعمائي، ص331/ غيبت طوسي، ص286/ اختصاص شيخ مفيد، ص257/ بحارالانوار، ج53، ص 103-)
از برخی از روایات فوق به دست می آید که رجعت امام حسین ع در زمان حیات امام زمان است و رجعت امام علی ع بعد از امام حسین ع است .پس آن قسمت از سوال که مربوط به رجعت دیگر ائمه ع و ترتیب آن بود نیز پاسخ داده می شود .
برای این مطلب دلائل دیگری نیز موجود می باشد مانند :
اول : روایتی است در کتاب الغيبة نعماني :
جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ الْجُعْفِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَيَمْلِكَنَّ رَجُلٌ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ ثَلَاثَمِائَةِ سَنَةٍ وَ يَزْدَادُ تِسْعاً قَالَ فَقُلْتُ لَهُ مَتَى يَكُونُ ذَلِكَ قَالَ بَعْدَ مَوْتِ الْقَائِمِ ع
"درکتاب غیبت نعمانی آمده است که امام باقر ع فرمودند :به خدا سوگند مردی از ما اهل بیت ع به مدت سیصد و نه سال حکومت می کند راوی می گوید سوال کردم چه زمانی خواهد بود آن حکومت ، فرمود بعد از موت قائم ع (بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار ج52 299 باب 26) که این روایت دلالت دارد بر اینکه بعد از امام زمان حکومت به دست اهل بیت خواهد بود .
دوم: روایتی دیگر است از سليمان بن خالد ، قال: قال ابو عبد اللَّه عليه السّلام في قوله تعالى: يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ قال: الرّاجفة الحسين بن عليّ عليه السّلام و الرّادفة عليّ بن أبى طالب عليه السّلام."از سليمان بن خالد نقل شده كه امام صادق (ع) در باره گفتار خداوند: «روزى كه لرزاننده بلرزاند و لرزاننده ديگرى از پى آن درآيد» فرمود:لرزاننده، حسين بن على (ع)، و از پى آينده آن امير المؤمنين (ع) است، (الحكم الزاهرة با ترجمه انصارى 237 البحار 53/ 106)
سوم : در کتاب حق الیقین مجلسی در بحث رجعت ، روایتی است که در آن به رجعت امام دوم حسن بن علی ع تصریح شده است.
اما آنچه که امروز از روایات به دست ما رسیده است ، فاقد ر صراحتی است که در آن اشاره به رجعت تمام ائمه باشد ، اما از محدثین گذشته ، (یعنی کسانی که به آن دسته از روایات که به ما نرسیده ،دست رسی داشته اند ) کلماتی موجود است که شهادت به رجعت تمام ائمه ع می باشد .مانند :
الف : در بحار الأنوار مرحوم مجلسی در ضمن حدیثی می فرماید که در این روایت:«إشارة إلى ملك الحسين ع أو غيره من الأئمة في الرجعة" در این روایت اشاره ای است بر حکومت امام حسین ع و دیگر ائمه ع در رجعت» (ج52، ص: 299)
همچنین در (ج25ص 108 ) در رفع شبه ای می گویید :« اعلم أن قوما من الجهال ظنوا أن تلك الأخبار منافية للأخبار الدالة على رجعة النبي و الأئمة صلوات الله عليهم"بدان که گروهی از جهال گمان کرده اند که این روایت منافات دارد با اخباری که دلالت بر رجعت پیامبر و ائمه صلوات الله دارد» این بیان خود شهادتی است از علامه مجلسی که ما روایاتی داریم که در آنها تصریح به رجعت ائمه شده است .
ب : شيخ علي يزدي حائري می گوید :
در مورد كساني كه در دوران حكومت جهاني موعود آخرالزمان رجعت خواهند كرد دو دسته روايت نقل شده ، دسته اول به طور كلي از كساني ياد مي كند كه يا كافر خالصند و يا مومن خالص « في الرجعة إنما يرجع إلى الدنيا عند قيام القائم من محض الإيمان محضا أو محض الكفر " در زمان رجعت همانا بازگشت به دنیا می کنند کسانی که محض ایمان باشند یا محض کفر » (اعتقادات الإمامية و تصحيح الاعتقاد ج2 /91) ازاين رو مي توان نام بسياري را در آن ميان جاي داد طبق روايات، پيامبران، حضرت اسماعيل و حضرت رسول اكرم(ص) اميرالمومنين (ع) امام حسين(ع) ساير امامان معصوم (ع) و جمعي از اصحاب با وفاي پيامبر اسلام چون سلمان، مقداد، جابربن عبدالله انصاري، مالك اشتر، مفضل بن عمرو نيز اصحاب كهف و برخي ديگر رجعت مي كنند. (الزام الغاصب، شيخ علي يزدي حائري، ج 2، ص .360 )
از مجموع آنچه گفته شد و دلائل عقلی دیگر ، اثبات می شود که تمام ائمه دارای رجعت هستند .
اما دلائلی که دلالت بر رجعت پیامبر دارند :
در بصائر الدرجات از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روایت می کند که فرمود: پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم و على عليه السّلام بدنيا رجعت ميكنند(مهدى موعود-ترجمه جلد سيزدهم بحار متن 1189 ) .
در تفسير عياشى روايتی از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام نقل شده كه در تفسير «يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ » فرمود: مقصود از «مدثر» محمد صلّى اللَّه عليه و آله و آمدن آن حضرت در زمان رجعت است كه مردم را از نافرمانى خدا برحذر ميدارد.
وفرمود در آيه ديگر كه خدا ميفرمايد: «إِنَّها لَإِحْدَى الْكُبَرِ نَذِيراً لِلْبَشَرِ » نيز مقصود پيغمبر است كه در رجعت بدنيا بازگشته بشر را از معصيت خدا برحذر ميدارد.
در تفسير القمي در ذیل آیه «وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً » روایتی را بیان می کند که : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص إِذَا رَجَعَ آمَنَ بِهِ النَّاسُ كُلُّهُم " همانا رسول خدا زمانی که رجعت می کند تمام مردم به او ایمان می آورند .( بحار الأنوار ج53 /50 )
از این روایات استفاده می شود که رسول خدا ص نیز از رجعت کنندگان می باشد.
اما اینکه آیا ائمه باهم رجعت می کنند یا به ترتیب ؟
از برخی مطالبی که در متن فوق ذکر شد این مطلب به دست می آید که برخی از ائمه در زمان حیات دیگری رجعت می نماییند و برخی بعد از زمان امام قبلی. مرحوم مجلسی می فرماید :
«أنه ليس في أكثر أخبار الرجعة التصريح باجتماعهم في عصر واحد ... بل ظاهر بعض الأخبار أن رجعة بعض الأئمة ع بعد القائم ع أو في آخر زمانه "در اکثر اخبار رجعة تصریح نشده که ائمه در زمان واحد اجتماع می کنند ، اما برخی از آنها استفاده می شود که رجعت برخی ائمه ع در زمان حیات امام عصر ع است یا در آخر زمان حضرتش ع» (بحار ج25 108 )