عالم برزخ چیست؟
عالم برزخ در زبان شریعت و زبان اهل حکمت و عرفان ، بعضی اوقات با هم تفاوت دارد ، و گاهی به یک معنی بکار برده می شوند ، همین امر باعث شده است بعضی ها به اشتباهاتی دچار شوند ، ما برای پیشگیری از این اشتباه در آغاز کار ، معنای لغوی و اصطلاحی آن را مورد برسی قرار می دهیم .
برزخ در لغت یعنی : چیزی که حایل بین چیزی و چیز دیگر باشد .
ودر اصطلاح حکمت : به همان عالم مثال اطلاق می شود ، زیرا عالم مثال حد فاصل بین عالم عقل و عالم ماده است به این معنی که عالم مثال ، هم خصوصیاتی از عالم ماده را دارد ، مثل شکل و رنگ و مقدار و هم خصوصیاتی از عالم عقل و مجردات تام را، مثل ثبات و تغییر ناپذیری وزوال ناپذیری و تقید ناپذیری به تقیدات عالم ماده را دارد.
و در اصطلاح شریعت : به فاصله میان مرگ تا قیامت کبری را گویند . بنابراين ،آیه :
وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ / واز پس انان برزخی است ، تا روزی که مبعوث شوند (مومنون-100 ) >>
حكايت مىكند كه ، از مردن تا قيامت يك حالتى وجود دارد كه آن حالتْ حائل و فاصله ميان زندگى اين دنيا و قيامت است .
با توجه به آنچه گفته شد ، می توان نتیجه گرفت که روح تمام انسانها که شامل ارواح مقدس انبیاء و امامان (علیهم السلام )هم می شود ، بعد از مرگ تا برپایی قیامت کبری در برزخ قرار دارند .
اما نکته مهمی که در اینجا باید تذکر دهیم، این است که : عالم برزخ وحتی عالم قیامت اینگونه نیست که بعدا آفریده شود و الان وجود نداشته باشد ،
بلکه به گفته شهید مطهری (ره ) : « قرآن مىگويد عنصرِ بقاى بعد از مرگ، الآن در شما وجود دارد، يعنى عالم برزخ بعد از اين خلق نمىشود بلكه شما الآن اينجا يك وجود مثالى برزخى داريد كه الآن همراه شما هست ... ما خواستيم بگوييم اصلا عنصر قيامت (يعنى آنچه از ما در برزخ باقى مىماند و آنچه در قيامت شخصيت ما را تشكيل مىدهد) الآن وجود دارد » (مجموعه اثار – ج 4 – ص 598)،
منتهی چیزی که هست انسانهای عادی آنقدر مشغول این دنیا می باشند که از برزخ و قیامت خود غافل می شوند، « يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غافِلُون / انها تمام مشغول حیات دنیوی اند و از اخرتشان غافل می باشند»(روم – 7 ) و نمی توانند برزخ و قیامت خود را ببینند. وتنها وقتی که مردند متوجه عالم برزخ و قیامت خود می شوند . این در حالی است که انسانهای شریف در دنیا هم، از آخرت خود آگاهند ، نظیر آنچه در مورد شهدای کربلا نقل شده که ایشان شب عاشورا جایگاه خود را در بهشت دیدند .
اما باید توجه داشت که ،جایگاه بعد از مرگ ، برزخ است . و آنهم تا قبل از قیامت کبری است و این مطلب با آنچه که گفته شد ، در مورد وجود برزخ و قیامت هم زمان با دنیا ،و آگاهی و حتی دیدن جایگاه خود در بهشت ، منافاتی ندارد ، بلکه موید آن است که بعد از مرگ ، عالم برزخ است و ارواح تمام انسانها بعد از مرگ تا برپایی قیامت کبری ، در ان جایگاه قرار دارند ، زیرا اگر چنین نبود ، دیگر علم به وجود عالم برزخ و دیدن جایگاه خود در انجا معنی نداشت.
نتیجه اینکه ارواح تمام انسانها ، حتی پیامبران و امامان پس از مرگ وارد برزخ می شوند ، در عین حال از قیامت و جایگاه خود هم میتوانند خبر داشته باشند! و ایندو منافاتی با هم ندارند .